Sechabeng sa kajeno, tshireletso ya tikoloho e se e le boikarabelo boo re ke keng ra bo hlokomoloha. Ha re ntse re phehella mokhoa wa bophelo o motala, batho ba qala ho ela hloko mekgwa e meng e ka senyehang tikolohong, haholoholo ha ho tluwa tabeng ya dikgetho tsa dijana tsa tafole. Dijana tsa tafole tsa lehlaka di hohetse tlhokomelo e kgolo ka lebaka la thepa ya tsona ya tlhaho le e ka ntjhafatswang, empa na di ka senyeha tikolohong? Sengoloa sena se hlahloba potso e reng “Na Lehlaka le ka Tsholla Manyolo?”
Taba ea pele, ha re utloisiseng hore na lehlaka le tsoa hokae. Lehlaka ke semela se holang ka potlako se holang ka tlhaho ka potlako ho feta lehong. Sena se etsa hore lehlaka e be mohloli o tsitsitseng kaha le ka nchafala ka nako e khutšoanyane. Ha ho bapisoa le lisebelisoa tsa setso tsa lehong, ho sebelisa lehlaka ho ka fokotsa tlhoko ea mehloli ea meru le ho thusa ho sireletsa tikoloho ea tlhaho.
Leha ho le jwalo, karabo ya potso ya hore nalijana tsa tafole tsa lehlakaho bola tikolohong ha ho bonolo. Lehlaka ka bolona le bola hobane ke faeba ea tlhaho ea limela. Leha ho le joalo, ha lehlaka le sebetsoa hore e be lisebelisoa tsa tafole, hangata likhomaretsi le lipente tse ling lia eketsoa ho ntlafatsa ho tšoarella ha lona le ho phela nako e telele. Lisebelisoa tsena li ka 'na tsa ba le lik'hemik'hale tse sa rateng tikoloho tse fokotsang ho bola ho feletseng ha lisebelisoa tsa tafole tsa lehlaka.
Ha re nahana ka ho senyeha ha dijana tsa lehlaka, re boetse re hloka ho ela hloko ho tšoarella ha tsona le nako ya tsona ya bophelo. Dijana tsa lehlaka ka kakaretso di tiile mme di ka sebediswa ka makgetlo a mangata, e leng se thusang ho fokotsa tshebediso ya dijana tsa polasetiki tse sebediswang hanngwe. Leha ho le jwalo, sena se boetse se bolela hore kgatello ya tikoloho ya dijana tsa lehlaka e ka angwa ke nako ya tsona ya ho phela nako e telele. Haeba dijana tsa lehlaka di etseditswe ho sebediswa hape ka tsela e tsitsitseng, melemo ya tsona ya tikoloho e tla ba ya bohlokwa le ho feta.
MVI ECOPACKe tseba bothata bona mme e nkile mehato ea ho ntlafatsa ho senyeha ha lihlahisoa tsa eona tikolohong. Mohlala, lik'hamphani tse ling li khetha ho sebelisa likhomaretsi le lipente tse sireletsang tikoloho ho netefatsa hore lisebelisoa tsa lehlaka lia senyeha habonolo kamora ho lahloa. Ho feta moo, lihlahisoa tse ling li ntse li ntlafatsa moralo le ho hlahisa likarolo tse ka tlosoang bakeng sa ho sebelisoa hape le ho lahla habonolo.
Tšebelisong ea letsatsi le letsatsi, bareki ba ka boela ba nka mehato e meng ea ho eketsa ho senyeha ha tikoloho ha lisebelisoa tsa lehlaka. Taba ea pele, khetha lihlahisoa tse elang hloko tšireletso ea tikoloho le ho utloisisa lits'ebetso tsa tlhahiso ea tsona le khetho ea thepa. Ea bobeli, sebelisa le ho hlokomela lisebelisoa tsa lehlaka ka bohlale ho lelefatsa bophelo ba tsona. Qetellong, qetellong ea bophelo ba lisebelisoa tsa lehlaka, lahla litšila ka nepo ka ho li lahla ka har'ae ka manyolosetshelo sa metsi ho netefatsa hore se senyeha kapele kamoo ho ka khonehang tikolohong.
Ka kakaretso, ditafole tsa lehlaka di na le bokgoni mabapi le ho boloka melao, empa ho hlokomela bokgoni bona ho tla hloka boiteko bo kopanetsweng ho tswa ho bahlahisi le bareki. Ka ho kgetha thepa e sireletsang tikoloho le mekgwa ya tlhahiso, hammoho le tshebediso e utlwahalang le ho lahla ditshila, re ka netefatsa hore ditafole tsa lehlaka di na le tshusumetso e tlase tikolohong kamoo ho ka kgonehang ha re ntse re fokotsa tlhoko ya mehlodi e kang polasetiki le patsi. Kahoo, karabo ke: "Na Lehlaka le ka Tlotswa?" ho itshetlehile ka hore na re kgetha, re sebedisa le ho sebetsana le ditafole tsena jwang.
Nako ea poso: Tshitwe-29-2023
